بررسی ژنتیکی جنین سقط شده (اتوپسی)

  • 28 سپتامبر, 2019
  • بازدید : 149

وجود مواردی چون سابقه سقط مکرر، نازایی، درگیری ارگان های مختلف جنین (آنومالی های متعدد جنین)، وجود افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی در خانواده و… مطرح کننده احتمال اختلالات کروموزومی می باشد. در چنین مواردی بررسی های ژنتیکی بر روی نمونه جنین سقط شده می تواند کمک کننده باشد.

 سقط خود به خودی از جمله مشکلات شایع دوران بارداری بوده و بر طبق مطالعات انجام شده %۱۰ الی %۱۵ از بارداری ها به سقط منجر شده و تعداد کمتری نیز پس از ۲۰ هفته حاملگی در داخل رحم از بین می روند. تمامی این موارد نیازمند بررسی های هیستوپاتولوژیک و نیز ژنتیک می باشند تا بر مبنای تشخیص علت سقط  بتوان نسبت به پیشگیری از تکرار آن در بارداری های بعدی اقدام نمود. به علاوه از آنجایی که % ۵۰ از سقط های خود به خودی ناشی از ناهنجاری های کروموزومی می باشند، تشخیص نوع ناهنجاری کروموزومی تعیین کننده احتمال تکرار در بارداری بعدی می باشد. در برخی موارد مانند آنیوپلوییدی های کروموزومی ریسک تکرار کم و در مواردی چون جا به جایی های کروموزومی ریسک تکرار بسیار زیاد است. از این رو، مشخص شدن نوع ناهنجاری جنین در تخمین ریسک تکرار و نیز پیشنهاد روش های تشخیصی پیش از تولد در بارداری های بعدی نقش تعیین کننده ای دارد.

بررسی های ژنتیکی قابل انجام بر روی جنین شامل موارد زیر هستند:

  • تشخیص اختلالات کروموزومی تعدادی (مونوزومی _تریزومی) شایع شامل کروموزوم های ۱۳، ۱۸، ۲۱، X و Y
  • تشخیص اختلالات کروموزومی تعدادی (منوزومی_ تریزومی) سایر کروموزوم ها
  • تشخیص بازآرایی های نواحی ساب تلومریک (Subtelomeric rearrangement) همه کروموزوم ها (ازعلل شناخته شده آنومالی های متعدد جنینی حذف ها و اضافه های نواحی انتهایی کروموزوم ها می باشد.)
  • تشخیص سندرم های حذف هایی ریز کروموزومی (با در اختیار داشتن تکنیک های جدید سیتوژنتیک مولکولی امکان بررسی همزمان نمونه جنین از نظر ابتلا به سندرم های زیر در یک نوبت آزمایش فراهم شده است). این سندرم ها عبارتند از:

 Cri du Chat syndrome, 5p15

 DiGeorge region 2, 10p15

 DiGeorge syndrome 22q11

 Langer-Giedion syndrome, 8q

MECP2 / Xq28 duplication

Miller-Dieker syndrome, 17p

NF1 microdeletion syndrome

Prader-Willi / Angelman

Rubinstein-Taybi syndrome

Smith-Magenis syndrome

Sotos syndrome 5q35.3

WAGR syndrome

Williams syndrome

Wolf-Hirschhorn 4p16.3

 ۱p36 deletion syndrome

۲p16 microdeletion

۳q29 microdeletion

۹q22.3 microdeletion

۱۵q24 deletion syndrome

 ۱۷q21 microdeletion

 ۲۲q13 / Phelan-Mcdermid

 تا قبل از معرفی تکنیک های جدید سیتوژنتیک مولکولی، کاریوتایپ تنها ابزار بررسی اختلالات کروموزومی بود. از آنجایی که این تکنیک بر مبنای کشت سلولی استوار است، نیازمند نمونه استریل و تازه می باشد. به طور معمول نمونه های جنین سقط شده به دلیل آلودگی و مدت زمان لازم برای رسیدن نمونه به آزمایشگاه، فاقد شرایط مذکور هستند. درنتیجه در اغلب موارد کشت نمونه های جنین با موفقیت همراه نیست. به علاوه به علت محدودیت دقت این روش (درحدود ۲ تا ۵ میلیون جفت باز) حذف ها و مضاعف شدگی های ریز با این تکنیک قابل تشخیص نیستند.

 با به کار گیری این روش ها، می توان DNA مورد نیاز را از هر نوع بافت جنین که به صورت فریز شده به آزمایشگاه تحویل داده شده باشد، استخراج نمود. از طرفی استریل بودن این نمونه ها شرط لازم برای انجام این بررسی ها نمی باشد. بدین ترتیب محدودیت های گذشته برای ارسال نمونه وجود نخواهد داشت. افزون بر این، تکنیک های جدید سیتوژنتیک مولکولی دارای دقت بیشتری نسبت به روش های کلاسیک بوده و توانایی تشخیص حذف ها و مضاعف شدگی های ریز کروموزومی را که با روش های معمول (کاریوتایپ) قابل تشخیص نیستند دارا می باشند.

بهترین شرایط ارسال نمونه جهت بررسی های ژنتیکی ، باید به صورت بافت تازه و یا فریز شده (Fresh Frozen Tissue) بدون قرار گرفتن در الکل، فرمالین و یا سایر محلول های فیکساتیو در سرنگ یا میکروتیوب نگهداری شده و به آزمایشگاه تحویل داده شود.

 

X