تشخیص ژنتیکی بیماری های نورموسکولار

  • 6 مهر, 1398
  • بازدید : 2,208
Instagram

آتروفی عضلانی نخاعی Spinal Muscular Atrophy) SMA)

 معرفی بیماری:

 آتروفی عضلانی نخاعی (Spinal muscular atrophy) یک اختلال ژنتیکی است که کنترل حرکت عضلات را تحت تاثیر قرار می دهد. این اختلال در اثر از بین رفتن سلول های عصبی تخصص یافته ای به نام نورون های حرکتی (motor neurons) در نخاع و بخشی از مغز که به نخاع متصل است و ساقه مغز (the brainstem) نام دارد، ایجاد می شود. از بین رفتن نورون های حرکتی منجر به ضعف و از بین رفتن (آتروفی-atrophy) ماهیچه های مورد استفاده برای انجام فعالیت هایی مانند سینه خیز رفتن، راه رفتن، نشستن و کنترل حرکات سر می شود. در موارد شدید آتروفی عضلانی نخاعی، ماهیچه های مورد استفاده برای تنفس و بلع نیز تحت تاثیر قرار می گیرند. انواع متفاوتی از آتروفی عضلانی نخاعی تشخیص داده شده است که بر اساس الگوی علایم، شدت ضعف عضلانی و سن آغاز مشکلات عضلانی، از یکدیگر تشخیص داده می شوند.

 با توجه به اینکه %۹۵ الی %۹۸ موارد بیماری SAM ناشی از حذف هموزیگوت اگزون های ۷ و ۸ ژن SAN1 می باشند، اکثریت بیماران مبتلا به SAM از طریق بررسی این نوع جهش با استفاده از تکنیک MLPA قابل تشخیص می باشند. مزیت اصلی تکنیک های سیتوژنتیک مولکولی توانایی بررسی نواحی متعدد ژنومیک در یک نوبت آزمایش بوده که امکان بررسی هم زمان موارد زیر را فراهم می کند:

  • تشخیص Deletion اگزون های ۷ و ۸ ژن SAN1
  • تعیین تعداد کپی ژن SAN2 جهت مشخص شدن نوع بیماری و تخمین پرگنوز آن
  • تعیین وسعت ناحیه حذف شده از طریق تعیین تعداد کپی ژن های دیگر  SMA Region: (BIRC1,GTF2H2,RAD17,CDH6)
  • امکان بررسی ناقلین (Carrier Detection) حتی در صورت در دسترس نبودن افراد مبتلا
  • تشخیص پیش از تولد بیماری مذکور بر روی نمونه پرزهای جفتی یا مایع آمنیوتیک

دیستروفی عضلانی دوشن و بکر Dushenne/ Becker Muscular Dystrophy

معرفی بیماری:

فرم های دوشن (Duchenne) و بکر (Becker) از دیستروفی های عضلانی دو بیماری وابسته به هم می باشند که به طور اولیه عضلات اسکلتی، که برای حرکت مورد استفاده قرار می گیرند و عضلات قلبی را درگیر می کنند. این فرم های دیستروفی عضلانی تقریبا به طور انحصاری در مردان اتفاق می افتند. دیستروفی های عضلانی دوشن و بکر علایم و نشانه های یکسانی دارند و در اثر جهش های مختلف در یک ژن ایجاد می شوند. دو بیماری از نظر شدت علایم، سن شروع و سرعت پیشرفت متفاوت می باشند. در پسرهای مبتلا به دیستروفی عضلانی دوشن، ضعف عضلانی در اوایل کودکی آغاز شده و به سرعت بدتر می شود. کودکان مبتلا ممکن است تاخیر در تکامل مهارت های حرکتی مانند ایستادن، نشستن و راه رفتن داشته باشند. آنها معمولا تا سنین نوجوانی به ویلچر وابسته می شوند. علایم و نشانه های دیستروفی عضلانی بکر معمولا خفیف تر بوده و بیشتر متغیر می باشد. در اغلب موارد ضعف عضلانی در مراحل دیرتر کودکی یا سنین بلوغ ظاهر شده و با سرعت کمتری پیشرفت می کند. در دو فرم دوشن و بکر دیستروفی عضلانی با یک بیماری قلبی به نام کاردیومیوپاتی (cardiomyopathy) در ارتباط می باشند. این نوع از بیماری قلبی، عضله قلبی را ضعیف می کند و از پمپاژ موثر خون توسط قلب جلوگیری می کند.

از آنجایی که %۷۲ الی %۷۵ موارد بیماری دوشن و %۹۱ الی %۹۵ موارد بیماری بکر ناشی از Deletion یا Duplication در اگزون های ژن دیستروفین می باشند، استفاده از روش های نوین سیتوژنتیک مولکولی مانند (MLPA) جهت تشخیص ژنتیکی این بیماری ها دارای مزیت های زیر می باشد:

  • توانایی بررسی Deletion در همه اگزون های (۷۹ اگزون) ژن دیستروفین (روش های رایج تشخیصی به دلیل محدودیت های تکنیکی صرفا” محدود به بررسی چند اگزون بوده اند)
  • توانایی بررسی Duplication در اگزون های ژن دیستروفین (تکنیک های رایج تشخیصی تاکنون قادر به تشخیص Duplication نبوده اند)
  • بررسی هم زمان جهش های فوق در همه اگزون ها در مدت بسیار کوتاه تر در مقایسه با تکنیک های تشخیصی قدیمی تر
  • توانایی بررسی ناقلین (Carrier Detection) حتی در صورت در دسترس نبودن افراد مبتلا
  • امکان تشخیص پیش از تولد بیماری های مذکور بر روی نمونه پرزهای جفتی یا مایع آمنیوتیک

نوروپاتی های ارثی حسی حرکتی Hereditary Motor Sensory Neuropathy Type1 یا Charcot-Marie-Tooth disease Type I

 معرفی بیماری :

 بیماری شارکو-ماری-توث Charcot-Marie-Tooth disease یک گروه از اختلالات پیش رونده است که اعصاب محیطی را تحت تاثیر قرار می دهد. اعصاب محیطی، مغز و نخاع را به ماهیچه ها و سلول های حسی (sensory cells) که حس هایی مانند لامسه، درد، گرما و صدا را تشخیص می دهند، متصل می کنند. آسیب به اعصاب محیطی می تواند منجر به از بین رفتن حس و تحلیل ماهیچه (آتروفی-atrophy) در پاها و دست ها شود. نوروپاتی های ارثی حسی حرکتی شایع ترین علت ژنتیکی نوروپاتی بوده که به دو گروه عمده CMT1 و CMT2  طبقه بندی می شوند. CMT1 بخش عمده ای از کل موارد را شامل شده که در این گروه %۷۶ الی %۹۰ از موارد ناشی از Duplication در ژن PMP22 می باشند. با استفاده از روش های نوین سیتوژنتیک مولکولی، بررسی جهش مذکور جهت تشخیص CMT1A امکان پذیر شده است. مزایای استفاده از این تکنیک های تشخیصی در این زمینه عبارتند از:

  • تشخیص PMP22 Gene Duplication جهت تشخیص CMT1A
  • تشخیص PMP22 Gene Deletion جهت تشخیص بیماری Hereditary NEUROPATHY with liability to Pressure Palsies) HNPP)
  • تعیین وسعت ناحیه حذف یا مضاعف شده از طریق تعیین تعداد کپی ژن های دیگر CMT1 Region) BX089850 ,TEKT3 ,FLJ25830 ,COX10)
  • امکان بررسی ناقلین (Carrier detection) حتی در صورت در دسترس نبودن افراد مبتلا
  • تشخیص پیش از تولد بیماری مذکور بر روی نمونه پرزهای جفتی یا مایع آمنیوتیک

 

X